Maymun çiçeği nedir, emareleri nedir? Maymun çiçeği hastalığı iyi mi bulaşır?

03.08.2022 16:20 Son Güncelleme: 03.08.2022 16:25 Dünya koronavirüsle savaşım ederken yeni bir salgın olasılığı iddiası sıhhat örgütlerini harekete geçirdi. Peki, tam olarak maymun çiçeği virüsü nedir, hangi semptomları gösteriyor? İşte detaylar…
MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜ NEDİR?
Monkeypox, klinik olarak daha azca şiddetli olmasına karşın, geçmişte çiçek hastalarında görülenlere benzer semptomları olan viral bir zoonozdur (hayvanlardan insanlara bulaşan bir virüs). 1980 senesinde çiçek hastalığının eradikasyonunun ilanı ve sonrasında çiçek aşısının  uygulamasının durdurulması ile maymun çiçeği ender de olsa bilhassa Orta ve Batı Afrika’da görülen bir hastalık haline gelmiştir. Monkeypox, Orta ve Batı Afrika’da, çoğu zaman tropikal yağmur ormanlarına yakın kırsal alanlarda görülmekte iken son yıllarda kentsel alanlardan da olay bildirimleri olmaya adım atmıştır. Virüsün yayılımında görevi olan hayvan konakları, kemirgenler ve primatlardır. Maymun çiçeği, ilk olarak 1958 senesinde Danimarka Kopenhag’da laboratuvar hayvanlarında meydana getirilen bir çalışmada maymunlarda gösterilmiştir. Bu yüzden adı maymun çiçeği (monkeypox) olarak tanımlanmıştır. Sadece organik rezervuarı maymunlar değildir. İnsanlarda ilk olarak 1970 senesinde, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde (eski adı Zaire) 1968 senesinde çiçek hastalığının eradike edilmiş olduğu bir bölgede 9 yaşındaki bir adam çocukta tanımlanmıştır.
MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜ BELİRTİLERİ NELER?
Monkeypox klinik olarak, ateş, halsizlik, bitkinlik, baş ağrısı, kızarıklık semptomları ve şişmiş lenf nodları ile kendini gösterir ve bir takım tıbbi komplikasyona niçin olabilir. Monkeypox, çoğu zaman 2-4 hafta devam eden semptomları olan kendi kendini sınırlayan bir hastalıktır. Ağır vakalar ortaya çıkabilmektedir. 
Maymun çiçeği hastalığının klinik görünümü (döküntüler), 1980 senesinde Dünya Sıhhat Örgütü (DSÖ) tarafınca dünya genelinde eradike edilmiş olduğu duyuru edilen çiçek hastalığına benzer. Maymun çiçeği, çiçek hastalığından daha azca bulaşıcıdır ve daha azca ciddi hastalığa niçin olur. Çiçek hastalığına karşı kullanılan aşılar, maymun çiçeği hastalığına karşı da koruma sağlamaktadır.
MAYMUN ÇİÇEĞİ HASTALIĞI NASIL BULAŞIR?
Afrika koşullarında maymun çiçeği virüsünün hayvanlardan insana bulaşması, enfekte hayvanların kan, vücut sıvıları yada deri yada mukoza lezyonları ile direkt temasla yada ısırıkla meydana gelebilir. Afrika’da, ip sincapları, ağaç sincapları, gambiya keseli sıçanları, fındık fareleri, değişik maymun türleri ve ötekiler dahil olmak suretiyle birçok hayvanda maymun çiçeği virüsü enfeksiyonunun kanıtı bulunmuştur. Maymunlar ve insanoğlu tesadüfi konaklardır. Maymun çiçeğinin organik rezervuarı hemen hemen tanımlanmamıştır sadece kemirgenler büyük olasılıkla rol oynamaktadır. Pişmemiş ve azca pişmiş enfekte hayvanların etleri ve enfekte hayvanların öteki hayvansal ürünlerini yiyecek ihtimaller içinde bir risk faktörüdür. Enfekte hayvan tarafınca ısırılma, cilt bütünlüğünün bozulacağı şekilde yaralanma bulaşma açısından risk ihtiva eder. Enfeksiyonun görece olarak daha yoğun olduğu Batı ve Orta Afrika’da ormanlık alanlarda yada yakınında yaşayan insanoğlu, enfekte hayvanlara dolaylı olarak da maruz kalabilir.
İnsandan insana bulaşma, enfekte kişinin sekresyonları ile uzun soluklu yakın temas, cilt lezyonları ile direkt bütünlüğü bozulmuş deri yada mukozalarla (göz, burun, ağız mukozaları şeklinde) temas yada kısa sürede cilt lezyonlarından kontamine olmuş nesnelerle (yatak çarşafı, havlu vb.) yakın temastan kaynaklanabilir. Bu şekildeki temas genel olarak aynı evi paylaşan kişilerde, kapalı ortamlarda oldukça uzun soluklu yakın mesafede bulunanlarda ve enfekte kişiyle temas eden sıhhat çalışanlarında risk oluşturur. Bulaşma, enfekte anneden bebeğe plasenta kanalıyla geçiş şeklinde de olabilir. Bu durumda doğumda ve doğumdan derhal sonrasında yenidoğanda doğuştan maymun çiçeği hastalığı bulgularına yol açabilir. Annede etken enfeksiyon varlığında yenidoğan bebeğe yakın temas ile de geçiş olabilir.
Enfekte kişilerden cinsel yolla bulaş bir öteki risk faktörü olabilir. Bununla beraber cinsel ilişki sırasındaki yakın temas bulaşmanın sebebi de olabileceğinden cinsel yolla bulaşma bugün için netleşmemiştir. Tüm bu bulaşma yollarıyla risk bulunmakla beraber bulaşma oldukça kolay gerçekleşmemektedir. Bugüne dek bildirilmiş en uzun bulaşma zinciri altı-dokuz kişidir.
 

Son Dakika Haberler